Witaminy
Witaminami nazywamy organiczne związki chemiczne, które są niezbędne dla właściwego funkcjonowania naszego organizmu. Nasz organizm nie potrafi ich wytworzyć sam (za wyjątkiem witaminy D), więc muszą on być dostarczone wraz z pożywieniem w postaci właściwej lub w postaci tzw. prowitamin, które później nasz organizm przetwarza na właściwe witaminy. Odkrywcą witamin jest Kazimierz Funk – polski biochemik, który prowadząc badania nad tajemniczą chorobą beri-beri wyodrębnił z otrębów ryżowych pierwszą witaminę. Była to witamina B1 (tiamina). Nazwa tych życiodajnych związków pochodzi od słów vita (łac. życie) i amina (związek chemiczny posiadający grupę aminową będącą organiczną pochodną amoniaku).
Jak już wspomniałem witaminy są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania naszego organizmu. Biorą one udział w zachodzących przemianach biochemicznych. Przyczyniają się do powstawania tzw. koenzymów, które wspierają naturalne funkcję enzymów, a te z kolei są niezbędne dla prawidłowych procesów przemiany materii. Kolejną funkcją witamin jest działanie antyoksydacyjne, czyli pomagające zniwelować obecność wolnych rodników powodujących liczne uszkodzenia na poziomie komórkowym. Dobrze poznanymi antyoksydantami są beta-karoten, tokeferole, witamina C. Dzienne zapotrzebowanie na witaminy nie jest duże i wyraża się w miligramach (mg) a w przypadku niektórych witamin nawet w mikrogramach (μg). Brak odpowiedniej ilości witamin nazywa się hipowitaminozą a ich kompletny braki awitaminozą. Witaminy można również przedawkować. Taką jednostkę chorobową nazywamy hiperwitaminozą.
Ze względu na różną budowę chemiczną witamin trudno jest je w jakiś sposób pogrupować. Obecnie powszechnie stosuje się podział na witaminy rozpuszczalne w wodzie i rozpuszczalne w tłuszczach.
Witaminy rozpuszczalne w wodzie to:
- witamina C (kwas askorbinowy)
- witamina B1 (tiamina)
- witamina B2 (ryboflawina)
- witamina B3 (niacyna, witamina PP, kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego)
- witamina B5 (kwas pantotenowy)
- witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, adermina)
- witamina B7 (biotyna, witamina H)
- witamina B9/B11 (kwas foliowy)
- witamina B12 (cyjanokobalamina)
- witamina P (mieszanina pochodnych flawonoidowych np. hesperydyna, rutyna)
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach to:
- witamina A (retinol i jego pochodne)
- witamina D (cholekalcyferol i pochodne)
- witamina E (tokoferol)
- witamina K (fitochinon, menadion)

